نقد فیلم

بُت»، هفتمین فیلم بلند سینمایی حمید نعمت‌الله، پس از ماجراهای توقیف «قاتل و وحشی» و چهار سال پس از ساخت آن جلوی دوربین رفته است. برای سینمای ایران که سال‌ها از اکرانِ آثاری چون «شعله‌ور» فاصله گرفته بود، بازگشت نعمت‌الله یک رخداد فرمی و مضمونی قابل‌توجه به حساب می‌آید.

فیلم «وسواس» (Obsession 2025) به کارگردانی کری بارکر که از بستر تولید محتوای دیجیتال و یوتیوب برخاسته و با بودجه‌ای کمتر از یک میلیون دلار گیشه‌ها را فتح کرد نمونه‌ای درخشان از همین گذار فرمی و مضمونی است. اثر حاضر با دستمایه قرار دادن پیرنگ کلاسیک «آرزوی شوم و بدفرجام» (وارث داستان تاریخی «پنجه میمون» ویلیام جیکوبز)، فانتزی خام و به‌ظاهر معصومانه‌ی یک پسر منزوی را به کابوسی خونین از تسخیر روانی، حذف عاملیت و فروپاشی شخصیت تبدیل می‌کند.

پدیده‌ی سینمایی «بَک‌رومز» به کارگردانی کِین پارسونزِ جوان، فراتر از یک موفقیت تجاری خیره‌کننده در گیشه، نمونه‌ای کم‌نظیر از تکامل یک ایده‌ی اینترنتی به اثری سینمایی با عمق دراماتیک قابل‌توجه است. این فیلم که با الهام از ویدیوهای وایرال‌شده یوتیوب و ریشه‌های عمیق در فرهنگ بازی‌های ویدیویی شکل گرفته، موفق می‌شود مفهوم «فضاهای لیمینال» (Liminal Spaces) و وحشتِ برخاسته از آن را به استعاره‌ای درخشان برای توصیف وضعیتِ روان‌شناختی انسانِ معاصر تبدیل کند؛ انسانی که در چرخه‌ی تکرار، بلاتکلیفی و ترس از تغییر گرفتار مانده است.

«تهران کنارت» به کارگردانی علی بهراد، از همان دست آثاری است که مسیر پرپیچ‌وخمی را از خطر توقیف تا بازگشت به چرخه اکران پشت سر گذاشت؛ فیلمی که هنجارهای محافظه‌کارانه را کنار می‌زند تا تصویری واقعی از بحران نسلی ارائه دهد که میان زمین و آسمان معلق مانده است.

ماجرای درج برچسب +۱۵ روی پوستر فیلم «خانم والده» در سامانه سمفا، آن هم پس از سپری شدن ۱۲ روز از آغاز اکران و فروش بیش از ۷۲۴ هزار بلیت، صرفاً یک اشتباه اداری یا سهل‌انگاری مقطعی نیست؛ این رویداد نمادی آشکار از کارکرد معکوس سازوکارهای نظارتی در سینمای تجاری ایران است.

بعضی خبرها بیش از آنکه یک اتفاق صنفی سینمایی باشد، یک نوستالژی دسته‌جمعی است؛ خبر بازگشت علی فروتن، محمد مسلمی و حمید گلی به یک پروژه سینمایی مشترک، دقیقاً از همین نوع است.

«آدم‌ها اتفاق‌ها رو هرجوری بخوان، به یاد میارن. حافظه کارش حفاظت‌کردن از آدمه، نه به خاطر آوردن.»

سینمای اجتماعی ایران همواره میدانی برای آزمون «صداقت در برابر صناعت» بوده است. سهیل بیرقی در فیلم «بی‌داد»، بار دیگر نشان می‌دهد که کارگردانی‌ است که نه تنها از مواجهه با زخم‌های جامعه نمی‌هراسد، بلکه تلاش می‌کند سینمایی بسازد که در لحظاتی، حتی یک گام از جامعه‌اش جلوتر باشد. «بی‌داد» فیلمی است که در تقابل میان خشمِ عریانِ اجتماعی و روایتِ گاه‌به‌گاهِ لنگ‌زنان، هویتی مستقل و جسور پیدا کرده است؛ فیلمی که اگرچه در ساختارِ دراماتیک با چالش‌های جدی روبروست، اما به لطف بازی‌های درخشان و کارگردانیِ مسلط بر فضای بازیگر، به اثری تماشایی بدل شده است.