پاکنویس پایگاه خبری
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
این دیالوگ کلیدی، مدخل ورود به جهان اثری است که پس از درخشش و جنجالهای فراوان در سالن ناظرزاده کرمانی تماشاخانه ایرانشهر، حالا در قالب فیلمتئاتر از طریق پلتفرم «فیلمنت» در دسترس عموم مخاطبان قرار گرفته است. «نکبت» به نویسندگی استفان بلبر، بازنویسی و کارگردانی پویا سعیدی و با بازی درخشان کاظم سیاحی، مجتبی پیرزاده و ستاره پسیانی، تازهترین تجربهی کارگردانی سعیدی پس از نمایش فوقالعاده موفق و جریانساز «لانچر ۵» به شمار میرود. اثری که با انتقال به مدیوم تصویر، فرصتی مغتنم برای بازخوانی روانشناختی حقیقت، قضاوت و تروما پدید آورده است.
حقیقتهای لغزان بر بستر تروما
«نکبت» نسخهی بازنویسیشدهی نمایشنامهی مشهور «نوار کاست» (tape) به قلم استفان بلبر است؛ متنی مینیمال که ریچارد لینکلیتر نیز در سال ۲۰۰۱ فیلمی درخشان از آن ساخت. داستان با ورود «جان» (مجتبی پیرزاده) به متلی کوچک در جریان جشنواره فیلم لنسینگ آغاز میشود؛ جایی که دوست قدیمیاش «وینس» (کاظم سیاحی) به دیدارش میآید. اما این تجدید دیدار بهظاهر دوستانه، بهسرعت به میدانی برای نبش قبر واقعهای مهآلود در دوران جوانی حول دختری به نام «امی» (ستاره پسیانی) تبدیل میشود؛ واقعهای که هر یک از سه ضلع ماجرا، تفسیری کاملاً متناقض و خودساخته از آن در ذهن ثبت کردهاند.
متن بهشکلی عریان به مسئلهی تروما و اختلال استرس پس از سانحه میپردازد و ذهن مخاطب را با تردیدهایی عمیق روبهرو میسازد: آیا آنچه به خاطر میآوریم حقیقت است یا صرفاً مکانیسم دفاعی حافظه برای فرار از عذاب وجدان؟ در روزگاری که جامعه با جنبشهایی چون «میتو» و ابهامات مرز میان تعرض و رضایت دستبهگریبان است، سعیدی با هوشمندی و بهروزرسانی ابزارها (تبدیل نوار کاست به رکوردر مدرن)، داستانی کلاسیک را به دغدغهای معاصر و ملموس بدل کرده است.
فرصت بازبینی در قاب «فیلمنت»؛ رفع کاستیهای صحنه
یکی از جالبترین نکات پیرامون پخش این اثر در پلتفرم فیلمنت، جبران برخی ضعفهای اجرایی نسخه صحنهای از طریق قاب دوربین است. در اجرای زنده تئاتر، طراحی دکور کمعرضتر از دهانه سالن باعث ایجاد «نقطه کور» برای تماشاگران ردیفهای کناری میشد و صدابرداری با میکروفون روی صحنه نوعی مخاطره غیرضروری به همراه داشت. حالا اما تماشاگر فیلمنت، این اثر را از دریچه دوربینی با دکوپاژ دقیق تماشا میکند؛ زاویهای روبهرو، متمرکز و بدون نقطه کور که حس و حال سینمایی مدنظر کارگردان را حتی بهتر از صحنه زنده بازتاب میدهد.
در کانون این اثر، مثلث بازیگری قدرتمند آن میدرخشد. کاظم سیاحی با تسلطی مثالزدنی، بار اصلی ریتم کند و مقدمهچینیهای ابتدایی نمایش را به دوش میکشد. مجتبی پیرزاده با ظرافت، لایههای پنهان و متظاهرانهی شخصیت جان را واکاوی میکند و ستاره پسیانی با بهرهگیری از میمیکهای کنترلشده در نماهای نزدیک، پیچیدگی و سردرگمی امی را به تجربهای تکاندهنده بدل میسازد.
گامی جسورانه به سوی بلوغ تجربی
«نکبت» اگرچه با ریتم کند یکسوم ابتدایی و مدتزمان ۱۰۰ دقیقهایاش از بینقصی فاصله دارد، اما اثری بهشدت محترم، تفکربرانگیز و شجاعانه است. پویا سعیدی میتوانست پس از موفقیت همهجانبهی لانچر ۵، مسیر محافظهکارانهای در پیش بگیرد، اما دست زدن به چنین تجربهی سنگین و روانشناختی، شایستهی تحسین است.
پخش آنلاین «نکبت» در فیلمنت، این امکان را فراهم کرده تا فارغ از مرزهای فیزیکی سالنهای نمایش پایتخت، تماشاگر در هر کجای کشور به تماشای این طوفان فکری بنشیند؛ طوفانی که در پایان، اگرچه پاسخی قطعی درباره گذشته نمیدهد، اما بیتردید تماشاگر خود را به انسانی متفاوت از پیش از تماشای اثر بدل خواهد کرد. تماشای این فیلمتئاتر را نباید از دست داد.
