نقد فیلم و سریال

از همان شش قسمت نخست سریال «کوری»، سازندگان اثر مرزبندی روشنی با ساختارهای کلاسیک و کلیشه‌ای ژانر پلیسی–معمایی ترسیم کردند. این مجموعه به‌جای تکیه بر فرمول تکراریِ «پنهان‌کاری اطلاعات از مخاطب برای خلق هیجان کاذب»، از معما تنها به‌عنوان بستری برای شکل‌گیری درام و دگرگونی نسبت‌های انسانی بهره می‌گیرد. به بیانی دیگر، مسئله‌ی اصلی سریال نه کشف «کیستی و چیستی رخدادها»، بلکه بازتاب و پیامد سنگین این اتفاقات بر مناسبات و روان شخصیت‌هاست؛ رویکردی که در قسمت‌های هفتم تا نهم به اوج پختگی روایی خود رسیده است.

بعضی خبرها بیش از آنکه یک اتفاق صنفی سینمایی باشد، یک نوستالژی دسته‌جمعی است؛ خبر بازگشت علی فروتن، محمد مسلمی و حمید گلی به یک پروژه سینمایی مشترک، دقیقاً از همین نوع است.

«آدم‌ها اتفاق‌ها رو هرجوری بخوان، به یاد میارن. حافظه کارش حفاظت‌کردن از آدمه، نه به خاطر آوردن.»

سینمای اجتماعی ایران همواره میدانی برای آزمون «صداقت در برابر صناعت» بوده است. سهیل بیرقی در فیلم «بی‌داد»، بار دیگر نشان می‌دهد که کارگردانی‌ است که نه تنها از مواجهه با زخم‌های جامعه نمی‌هراسد، بلکه تلاش می‌کند سینمایی بسازد که در لحظاتی، حتی یک گام از جامعه‌اش جلوتر باشد. «بی‌داد» فیلمی است که در تقابل میان خشمِ عریانِ اجتماعی و روایتِ گاه‌به‌گاهِ لنگ‌زنان، هویتی مستقل و جسور پیدا کرده است؛ فیلمی که اگرچه در ساختارِ دراماتیک با چالش‌های جدی روبروست، اما به لطف بازی‌های درخشان و کارگردانیِ مسلط بر فضای بازیگر، به اثری تماشایی بدل شده است.

سریال اعتراف می‌کنم، ماجرای یک گروه تحقیق و بازجویی است که در هر قسمت پرونده‌‌ای پیچیده را بررسی می‌کنند تا مجرمان خطرناکی را وادار به اعتراف کنند.

سریال «کوری» از آن دست آثار شبکه خانگی است که پیش از هر چیز با موضوعش خود را تحمیل می‌کند؛ موضوعی حساس، جنجالی و بالقوه تکان‌دهنده: مصرف مشروبات الکلی تقلبی و پیامدهای مرگبار آن. انتخاب چنین سوژه‌ای برای یک درام جنایی، از همان ابتدا نشان می‌دهد که سازندگان با متنی صرفاً سرگرم‌کننده طرف نیستند، بلکه می‌خواهند از دل یک حادثه تراژیک، روایتی اجتماعی و هشداردهنده بسازند. «کوری» در ظاهر درباره یک فاجعه است، اما در لایه‌های زیرین خود این پرسش را پیش می‌کشد که آیا درام می‌تواند همزمان هم هشدار باشد و هم ـ ناخواسته ـ جذابیت یک سبک زندگی را بازتولید کند؟

نگاهی به نمایش «آتش‌سوزی‌ها» به کارگردانی مرتضی میرمنتظمی در تئاتر شهر