نقد سریال

دو قسمت نخست مجموعه با تکیه بر فرمول تعلیق، وقوع جنایتی هولناک و بازیگرانی چهره، شروعی کنجکاوی‌برانگیز رقم زده است، هرچند چالش‌های بازسازی تاریخی و سایه سنگین اثر قبلی سازندگان، واکنش‌های متفاوتی را در گام نخست پدید آورده است.

گاهی یک اثر نمایشی در فرایند تکوین خود از نقطه‌ای عبور می‌کند که دیگر نمی‌توان با متر و معیارهای آغازین رمان به تماشای آن نشست. فصل دوم سریال «بامداد خمار» به کارگردانی نرگس آبیار درست در همین مرز ایستاده است؛ مرزی حساس که در یک‌سوی آن رمانی نوستالژیک با زیست عاطفی چندین نسل از مخاطبان قرار دارد و در سوی دیگر، سریالی که در تقلا برای دستیابی به زبانی مستقل، با برزخی میان «وفاداری به روان‌شناسی متن» و «گسترش افراطی جهان بیرونی» دست‌به‌گریبان است.

مجموعه تلویزیونی «آقای قاضی» به کارگردانی سجاد مهرگان، با عبور از دو فصل پرمخاطب، اکنون به ایستگاه سوم خود در آنتن شبکه دو رسیده است؛ اثری که همچنان تلاش دارد بر همان مدار گذشته حرکت کند.

بازگشت برندهای محبوب همواره لبه تیغی برای برنامه‌سازان است؛ چه در هالیوود و چه در خیابان جام‌جم. بازگشت دوباره کاراکتر «مسعود شصتچی» پس از نزدیک به دو دهه با سریال «مرد سه‌هزار چهره» به کارگردانی مهران مدیری، بار دیگر این پرسش اساسی را در اقتصاد رسانه و نقد فرهنگی مطرح کرده است: آیا فرمول‌های طلایی دهه هشتاد، در عصر پلتفرم‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی همچنان کارایی دارند و ارزش‌افزوده تولید می‌کنند؟

از همان شش قسمت نخست سریال «کوری»، سازندگان اثر مرزبندی روشنی با ساختارهای کلاسیک و کلیشه‌ای ژانر پلیسی–معمایی ترسیم کردند. این مجموعه به‌جای تکیه بر فرمول تکراریِ «پنهان‌کاری اطلاعات از مخاطب برای خلق هیجان کاذب»، از معما تنها به‌عنوان بستری برای شکل‌گیری درام و دگرگونی نسبت‌های انسانی بهره می‌گیرد. به بیانی دیگر، مسئله‌ی اصلی سریال نه کشف «کیستی و چیستی رخدادها»، بلکه بازتاب و پیامد سنگین این اتفاقات بر مناسبات و روان شخصیت‌هاست؛ رویکردی که در قسمت‌های هفتم تا نهم به اوج پختگی روایی خود رسیده است.

سریال اعتراف می‌کنم، ماجرای یک گروه تحقیق و بازجویی است که در هر قسمت پرونده‌‌ای پیچیده را بررسی می‌کنند تا مجرمان خطرناکی را وادار به اعتراف کنند.

سریال «کوری» از آن دست آثار شبکه خانگی است که پیش از هر چیز با موضوعش خود را تحمیل می‌کند؛ موضوعی حساس، جنجالی و بالقوه تکان‌دهنده: مصرف مشروبات الکلی تقلبی و پیامدهای مرگبار آن. انتخاب چنین سوژه‌ای برای یک درام جنایی، از همان ابتدا نشان می‌دهد که سازندگان با متنی صرفاً سرگرم‌کننده طرف نیستند، بلکه می‌خواهند از دل یک حادثه تراژیک، روایتی اجتماعی و هشداردهنده بسازند. «کوری» در ظاهر درباره یک فاجعه است، اما در لایه‌های زیرین خود این پرسش را پیش می‌کشد که آیا درام می‌تواند همزمان هم هشدار باشد و هم ـ ناخواسته ـ جذابیت یک سبک زندگی را بازتولید کند؟